تبیین زمینه‌‌‌ها و مؤلفه‌های ارتقاء تمدن‌اسلامی/ اعظم رحیمی جابری

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

چکیده

چکیده
تمدن اسلامی یکی از تأثیرگذارترین تمدن های جهانی است که در گسترۀ جغرافیایی وسیع و با استفاده از فرهنگ تلفیقی و تکمیلی، توانست میان اصول و مبانی آموزه های خود با اندیشه های سایر اقوام و ملل، ارتباط و سازش برقرار کند و سبب ایجاد یک تحول عمیق و پویای فکری در نظام جهانی گردد که با بازتاب علمی و فرهنگی گسترده و متنوع همراه بود. این تمدن، از سده های سوم تا ششم هجری، نقش بسزایی در فرهنگ و تمدن بشری ایفا نمود.  در این راستا، مقاله ‌حاضر با ‌استفاده از منابع‌کتابخانه‌ای و با رویکرد توصیفی – تحلیلی، درصدد پاسخ به‌این پرسش است که بسترها و مؤلفه های شکوفایی تمدن‌اسلامی چه بود؟ براساس یافته‌های پژوهش، عوامل ‌برونی و درونی متعددی در رشد تمدن‌اسلامی در میان مسلمانان مؤثر بوده؛ بخشی به مبانی‌نظری و اعتقادی و آموزه‌های‌دینی آنان و بخشی نیز، به‌کارکردها و مبانی‌رفتاری آنها در حوزه‌علم و تحقیق مربوط بوده است. به این ترتیب، تمدن اسلامی با مشخصه های برجسته همچون؛ علم گرایی، عقل مداری، عدالت گستری، بهره گیری از میراث گذشتگان، انعطاف پذیری و قابلیت سازگاری، آزاداندیشی، نوآوری، جامع‌نگری علمی و پیوستگی و ظرافت، توانست خود را به اوج شکوفایی برساند.

کلیدواژه‌ها